Dagalka Bariga Dhexe Israa iil Qaabke Rabtaa Ine Isku Balaariso Ujeedka Maxey tahay

Dagaalka Bariga Dhexe ee ku saabsan isku dhacooda Israa’iil iyo dalalka Carabta, gaar ahaan Falastiin, wuxuu leeyahay taariikh dheer oo qoto dheer. Balse Israa’iil waxa ay leedahay qorsheyaal ballaaran oo isku dayaysa in ay ku hesho amni, awood siyaasadeed, dhaqaale, iyo taageero caalami ah, iyada oo isticmaalaysa siyaasad ballaarsi iyo militarinimo oo soo socday tan iyo markii la aas-aasay sanadka 1948.

1. Barnaamijka Ballaadhinta Israa’iil

Israa’iil waxaa la sheegay in ay leedahay qorsheyo ay ku damacsan tahay in ay ku balaariso deegaankeeda iyo awooddeeda gobolka Bariga Dhexe, iyada oo ka faa’iidaysanaysa duruufaha siyaasadeed, militeri iyo taageero caalami ah oo ka timaada xulafadeeda reer galbeedka, gaar ahaan Maraykanka. Ballaadhintaasi waxaa kamid ah:

• Xukunka iyo dhismaha dhulka la haysto: Israa’iil waxay ku lug leedahay dhismaha deegaannada dadka Yuhuudda ah ee ku yaalla dhulka Falastiin, gaar ahaan Daanta Galbeed iyo Bariga Qudus (East Jerusalem). Taas waxay qayb ka tahay qorshaha ay Israa’iil ku dooneyso in ay qabsato dhul dheeraad ah, si ay u hesho amni siyaasadeed iyo militarinimo oo ay ku hanato dhulka lagu muransan yahay.

  
  

• In la xoojiyo awoodda militariga: Israa’iil waxay xooga saartay in ay ka dhisto awoodda militarigeeda gobolka, si ay ugu yeelato awoodda ugu dambeysa ee difaaca iyo weerarka haddii loo baahdo. Israa’iil waxay ku tiirsan tahay hub casri ah iyo tiknoolajiyada sare ee ka timaadda Maraykanka iyo wadamada kale ee reer galbeedka.

  
  

• Xiriirka wadamada deriska ah: Israa’iil waxay ku tiirsan tahay siyaasado diblumaasiyadeed si ay u abuurto xiriir adag oo ay la yeelato wadamada Carabta qaarkood. Wadamada sida Imaaraadka Carabta, Baxrayn, iyo Suudaan waxay sanadihii dambe bilaabeen in ay xiriir la yeeshaan Israa’iil iyadoo laga duulayo Heshiiskii Abraham ee 2020, taasoo Israel u ogolaanaysa in ay si hoose ugu ballaariso saameynteeda Bariga Dhexe.

  
  

2. Ujeedada Israa’iil ee Is-ballaarinta

Ujeedada Israa’iil ee isku ballaarinta waxay leedahay dhowr dhinac oo muhiim ah:

• Amni Siyaasadeed iyo Milatari: Israa’iil waxay u aragtaa ballaarinta dhulkeeda mid muhiim ah oo u sahli kara in ay hesho amni buuxa. Marka la eego khilaafka ka jira Bariga Dhexe iyo weerarada joogtada ah ee kaga imaanaya kooxaha sida Xamaas iyo Xisbullah, Israa’iil waxay aaminsan tahay in helidda dhul dheeraad ah iyo in ay ka xoog badnaato deriskeeda ay yareyn karto halista amni ee soo wajahan.

  
  

• Dhaqaale iyo kheyraad dabiici ah: Israa’iil waxay sidoo kale leedahay dan dhaqaale iyo istaraatiijiyad ay ku raadineyso in ay ku hesho kheyraadka dabiiciga ah ee ku jira dhulka lagu muransan yahay. Tusaale ahaan, badda Mediteriyaan (Mediterranean) waxay leedahay ilo gaas iyo shidaal oo muhiim ah oo ay Israa’iil raadineyso in ay si buuxda u maamusho.

  
  

• Saameyn Siyaasadeed iyo Caalami: Israa’iil waxay raadinaysaa saameyn xoog leh oo gobolka iyo caalamka ku yeelato. Iyadoo xiriir wanaagsan la yeelata dalalka Carabta qaar iyo wadamada reer galbeedka, waxay Israa’iil u aragtaa fursad ay ku noqoto dal awood badan oo ku leh kaalin muhiim ah siyaasadda caalamiga ah.

  
  

3. Qodobada khilaafka iyo caqabadaha ku gadaaman

Inkastoo Israa’iil ay leedahay qorsheyaal ballaarin, haddana waxaa jira caqabado badan oo ka hor istaagi kara:

• Falastiiniyiinta iyo Khilaafka Dhulka: Falastiiniyiinta iyo taageerayaashooda Carbeed, sida Iiraan iyo Turkiga, waxay si adag uga soo horjeedaan qorshaha Israa’iil. Qadiyadda Falastiin waa mid aad u xasaasi ah, waxaana jira rabshado joogto ah oo ka dhasha isku dayga Israa’iil ee in ay si buuxda u qabsato dhulalka Falastiiniyiinta.

  
  

• Nabadgelyada iyo Diblumaasiyadda: Khilaafka Bariga Dhexe wuxuu saameyn ku leeyahay nabadgelyada caalamka, iyadoo dawladaha waaweyn sida Maraykanka iyo Midowga Yurub ay si dhow ula socdaan xaaladda si aanay uga sii darin xaaladda gobolka.

  
  

• Awooda Iiraan iyo Kooxaha Islaamiga ah: Iiraan iyo kooxaha islaamiga ah sida Xisbullah iyo Xamaas waxay ka mid yihiin kooxaha diidan jiritaanka Israa’iil, waxaana la saadaalinayaa in isku dhacyo iyo weeraro joogto ah ay mar walba caqabad ku noqon doonaan qorshayaasha ballaarin ee Israa’iil.

  
  

Gunaanad

Israa’iil waxay leedahay qorsheyaal istiraatiijiyadeed oo ah in ay ku balaariso dhulkeeda iyo saameynteeda siyaasadeed iyo milatari ee gobolka. Qorshayaashaas waxaa ka mid ah in la dhiso dhulka la haysto, in la xoojiyo awooda militariga, iyo in la sameeyo xiriir adag oo caalami ah. Hase yeeshee, caqabadaha ka imanaya Falastiiniyiinta, wadamada Carabta, iyo awoodaha caalamiga ah ayaa sii hurin kara khilaafka Bariga Dhexe.

4o