Soomaaliya waxay fududaysay in 230 qof lagu soo celiyo muddo 5 maalmood ah dadaal dib u celin ah

Dowladda Soomaaliya ayaa xoojisay dadaallada dib-u-celinta muwaadiniinteeda ku sugan dalalka kale ee Afrika, iyadoo guul ka gaartay soo celinta 230 qof oo mudooyinkii u dambeeyay ku xirnaa ama ku dhibaataysnaa dalal shisheeye shantii maalmood ee la soo dhaafay.

Hawlgalkaan dib-u-celinta, oo ay taageereyso hay’adda Qaramada Midoobay ee socdaalka, International Organization for Migration (IOM), ayaa laga sameeyay dalalka Libya, Madagascar, iyo Suudaan.

Bishii Diseembar 5, 161 qof oo Soomaali ah ayaa dib ugu soo laabtay dalkooda hooyo oo laga keenay Libya, halka 47 qof oo ka badbaaday shil doon oo ka dhacay Madagascar Sabtidii dib loogu celiyay Soomaaliya. Isniintii, 22 qof oo Soomaali ah oo lagu xiray Suudaan kadib markii ay isku dayeen socdaal sharci-darro ah ayaa sidoo kale dib loogu soo celiyay Muqdisho.

Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah Axmed Macallin Fiqi ayaa ku tilmaamay dadaalladan dib-u-celinta guul weyn oo wax ka qabanaysa caqabadaha socdaalka sharci-darrada ah, isagoo sheegay in dowladdu ay ka go’an tahay ilaalinta badbaadada muwaadiniinta Soomaaliyeed ee dibadda ku sugan.

“Ololahani wuxuu muujinayaa sida ay Soomaaliya uga go’an tahay ilaalinta xuquuqda muwaadiniinteeda iyo wax ka qabashada caqabadaha socdaalka iyadoo iskaashi lala samaynayo saaxiibbada caalamiga ah,” ayuu yiri wasiirku bayaan uu soo saaray markii muwaadiniinta laga keenay Libya.

Dadaalladan dib-u-celinta, oo ay maalgeliso Midowga Yurub isla markaana ay fuliso hay’adda IOM, ayaa inta badan ka soo celisay dhalinyaro Soomaali ah oo da’doodu ka yar tahay 30 sano oo mudooyin badan ku xayirnaa Libya.

Badbaadayaasha shilka doomaha ee Madagascar, oo da’doodu u dhaxaysay 17 ilaa 50 sano, ayaa muujiyay farxad weyn markii ay dib ugu soo laabteen badbaado. Wasaaradda arrimaha dibadda ayaa sheegtay in badbaadayaasha musiibadii doomaha ee bishii Nofeembar, oo ay ku dhinteen 28 qof badda Hindiya ee ku dhow Madagascar, ay sheegeen waayo-aragnimooyin argagax leh oo ay la kulmeen.

Isniintii, wasiirka ayaa sidoo kale ku dhawaaqay in guul laga gaaray soo celinta 22 qof oo Soomaali ah oo muddo saddex bilood ah lagu hayay xabsiyada Dongola iyo Gadaref ee Suudaan.

Dhamaan dadkaasi 22-ka ah ayaa si nabad ah ku gaaray Muqdisho, taas oo calaamad u ah dadaalka wasaaradda ee ku aaddan ilaalinta xuquuqda iyo karaamada muwaadiniinta Soomaaliyeed ee dibadda ku sugan iyo la dagaallanka tahriibinta dadka, ayuu yiri wasiir Fiqi.

Sanad walba, boqolaal Soomaali ah ayaa safar halis ah ku gala marinka waqooyiga Mediterranean-ka, iyagoo ka gudbaya dalal badan oo rajeynaya inay gaaraan Yurub, sida ay sheegtay IOM.

Sida lagu xusay warbixinta Displacement Tracking Matrix ee IOM ee la daabacay bishii Luulyo, in ka badan 1,500 oo muhaajiriin Soomaali ah ayaa ku xayiran Libya, halkaas oo ay wajahayaan xaalado khatar ah oo qalafsan.

Amni darro, cuntada oo yar, hoy la’aan, iyo adeeg caafimaad oo aan jirin ayaa khatar weyn ku haya muhaajiriintan ku sugan Libya, iyadoo IOM ay tilmaantay in kumanaan qof ay si degdeg ah ugu baahan yihiin ilaalin iyo gargaar bani’aadamnimo.