Xisbiga Dimoqraadiga oo rajo weyn ku qabay in ay helaan codbixiyeyaal jiil cusub

oo xagjirka bidix u janjeera ayaa si xun u guuldarraystay."

Donald Trump ayaa ku guuleystay doorashada Talaadadii isagoo si tartiib ah u kasbaday kooxo codbixiyayaal ah oo ay horay Dimoqraadigu ugu talo galeen inay ku caawiyaan guusha Aqalka Cad muddo jiil ah.

Guushii Barack Obama ee 2008 kadib, qaar badan ayaa ku faanay in isbahaysiga codbixiyayaasha xag-jirnimada bidix u janjeera ee doortay madaxweynihii ugu horreeyay ee madow uu xoogeysanayo iyadoo isbeddel lagu arkay dhismaha bulshada Mareykanka.

Dadkii waayeelka ahaa ee caddaanka ahaa ee dhaqanka midig u janjeera ayaa sii dhimanayay, waxaana la filayay in dadka aan cadaanka ahayn ay aqlabiyadda noqon doonaan marka la gaaro 2044. Dadka waxbarashada jaamacadda leh, dhalinyarada, dadka madow, Latin America-ka, iyo qowmiyadaha kale ee laga tirada badan yahay, iyo shaqaalaha farsamada gacanta ayaa ka tirsanaa ‘isbahaysiga horumarka’.

Codbixiyayaashan ayaa u janjeeray dhinaca bidix marka la eego arrimaha dhaqanka, waxayna taageerayeen dowlad federaal ah oo firfircoon iyo shabakad adag oo badbaado bulsho. Waxayna u badnaayeen gobollo ku filan inay hubiyaan in Dimoqraadigu ku guuleystaan Codadka Goleyaasha Doorashada — iyo madaxweynaha.

‘Saadaasha dadka,’ ayay jeclaysteen inay ku hadaaqaan kuwa bidixda u janjeera, ‘waa masiir.’ Hase yeeshee, lix iyo toban sano kadib, masiirkaas wuxuu u muuqdaa inuu ku soo ururay waxba."

Dildilaacyo ayaa soo ifbaxay markii codbixiyayaashii aan jaamacadda dhigan ay ka sii jeesteen Dimoqraadiga doorashooyinkii dhexe ee 2010 iyo 2014. Waxay si ballaaran ugu biireen Trump 2016-kii. Inkasta oo Joe Biden, oo sumcad wanaagsan ku dhex lahaa dadka shaqaalaha ah muddo nus qarni ah, uu ku guuleystay cod ku filan oo uu Aqalka Cad ku qabsado 2020, guushiisu waxay ahayd nasasho ku-meelgaar ah oo kaliya.

Sanadkan, Trump ayaa ku kordhiyey taageerada uu ka helay shaqaalaha farsamada gacanta isagoo sidoo kale yareeyay farqiga uu Dimoqraadigu ku haystay dhalinyarada, Latin America-ka, iyo codbixiyayaasha madow. Wuxuu kala qaybiyey isbahaysigii horumarka.

Sida laga soo xigtay sahannada codbixinta, Trump wuxuu ku guuleystay:

• 13% codka dadka madow ee 2024, marka loo eego 4% oo uu helay Jamhuuriga John McCain markuu la tartamayay Obama.

• 46% codka dadka Latin America-ka sanadkan, halka McCain uu helay 31% sanadkii 2008.

• 43% codka dadka da’doodu ka yar tahay 30 sano, halka McCain uu helay 32%.

• 56% dadka aan shahaadada jaamacadeed haysan — sanadkii 2008, waa Obama oo helay codka inta badan.

  
  

Isagoo ka hadlayay Khamiistii kadib markii uu mar kale guuleystay, Trump ayaa u dabaaldagay isbahaysigiisa kala duwan ee codbixiyayaasha.

‘Waxaan bilaabay inaan arko in isbeddel dhici karo maxaa yeelay Dimoqraadigu kuma qanacsana fikradaha dalka,’ ayuu madaxweynaha la doortay u sheegay NBC News."

"Soo galootiga iyo siyaasadda aqoonsiga

Trump wuxuu ku kasbaday taageero farriin adag oo ku saabsan soo galootiga taas oo ay ku jirtay sugidda xuduudaha iyo musaafurinta ballaaran — siyaasadihii Biden iyo Dimoqraadigu uga dhaqaaqeen markii ay markale talada qabteen 2021, si ay uga fogaanayaan inay dhibsadaan kooxaha u ololeeya xuquuqda muhaajiriinta ee ku sugan garabka bidix.

Tirada dadweynaha si sharci darro ah xadka uga gudbay ayaa gaartay heerar rikoor ah intii uu talada hayay maamulka Biden, iyadoo in ka badan siddeed milyan oo qof la kulmeen ciidamada xadka ee xadka Mexico.

"Haddii aad fiiriso muuqaal ka mid ah Hillary Clinton intii lagu jiray tartankii hordhaca ahaa ee 2008, waxay ka hadleysaa hubinta in derbi la dhiso, hubinta in muhaajiriinta sharciga jebiya la masaafuriyo, iyo in qof walba barto afka Ingiriisiga," ayuu yiri Kevin Marino Cabrera, oo ah guddoomiye Jamhuuri ah oo ka tirsan Miami-Dade County. "Waa la yaab sida ugu fog ee ay [Dimoqraadigu] u aadeen dhinaca bidix."

Isbuucan, Trump wuxuu noqday Jamhuurigii ugu horreeyay tan iyo 1988 oo ku guuleysta gobolka Miami-Dade ee Latino ku badan yahay ee ku yaal Florida. Waxa uu sidoo kale ku guuleystay gobolka Starr ee koonfurta Texas, oo ay ku nool yihiin 97% dad Latino ah, isagoo helay 57% codadka. Sanadkii 2008, kaliya 15% dadkii gobolkaas ayaa u codeeyay McCain, Jamhuurigii markaas.

Mike Madrid, oo ah xeel-dheere Jamhuuri oo ka soo horjeeda Trump oo ku takhasusay isbeddelka cod-bixinta Latino, ayaa BBC-da u sheegay in mushkiladda ku jirta fikradda ‘saadaasha dadka waa masiir’ ay tahay inay halis ugu jirto inay dad aan caddaan ahayn ku tilmaanto inay yihiin "qowmiyad dulman". "Laakiin taasi ma ahan, mana waligeed ma ahayn sida Latinos ay isu arkaan," ayuu ku daray.

"Ma jecli in haddii aad tahay madow, lagaa rabo inaad noqoto Dimoqraadi ama waxaad necebtahay dadkaaga iyo bulshadiina," ayuu yiri Kenard Holmes, oo ah arday 20 jir ah oo ka yimid South Carolina, isagoo la hadlayay BBC-da intii lagu jiray tartamadii hordhaca ah ee madaxweynenimada sanadkan. Wuxuu sheegay inuu ku raacsan yahay Jamhuuriga qaar ka mid ah arrimaha wuxuuna dareemayaa in siyaasiyiinta Dimoqraadiga ay iska qaateen inay codadka dadka madow helayaan si sahlan."

Iyadoo gobollo qaar wali natiijooyinkooda tirinayaan, Trump ayaa hadda hagaajiyay farqiga codbixintiisa ugu yaraan 2,367 degmo oo Maraykan ah, halka uu ku liitay kaliya 240 degmo.

Ma ahayn oo kaliya tirada degmooyinka uu Trump ku guuleystay taasoo farqiga sameysay. Kamala Harris waxay u baahnayd inay ka hesho codad ballaaran magaalooyinka si ay ugu kabto xooggii Jamhuuriga ee gobollada miyiga ah. Laakiin si joogto ah ayey u gaari weyday natiijooyinkii loo baahnaa.

Tusaale ahaan, gobolka Wayne ee magaalada Detroit, oo sida lagu sheegay tirakoobkii ugu dambeeyay ee Maraykanka yahay 38% madow, Harris waxay ku guuleysatay 63% codka — si aad uga hooseeya 68% oo uu helay Joe Biden 2020 iyo 74% oo uu helay Obama 2008.

Sahanno ayaa si joogto ah muujinayay in dhaqaalaha, oo ay la socoto arrinta soo galootiga, ay ahaayeen laba ka mid ah arrimaha ugu muhiimsan ee codbixiyayaashu xiiseynayeen — kuwaasoo uu Trump ku lahaa taageero ka badan Harris.

Farrintiisa dhaqaale waxay dhaaftay kala qaybsanaanta qowmiyadeed.

‘Waan ka daalnay inaan maqalno siyaasadda aqoonsiga,’ ayaa tiri Nicole Williams, oo ah gabadh caddaan ah oo ka shaqeysa baarka lehna nin madow ah iyo carruur isku dhafan oo ay ku wada nool yihiin Las Vegas, Nevada — oo ka mid ah gobollada la isku heysto ee Trump sannadkan ku guuleystay.

‘Waxaan nahay Maraykan, waxaanan dooneynaa wixii ugu wanaagsan ee Maraykan ah,’ ayay tiri."

"Culayska eedeynta ee Dimoqraadiga ayaa bilowday

Dimoqraadigu waxay horey ugu jireen sidii ay naftooda u baari lahaayeen iyagoo la qabsanaaya guuldarro doorasho oo Aqalka Cad, Aqalka Senate-ka, iyo laga yaabee Aqalka Wakiilladaba gacanta Jamhuuriga u gelisay.

Qaybo kala duwan oo xisbiga ka tirsan ayaa soo bandhigaya talooyin kala duwan oo iskhilaafsan oo ku saabsan waddada ugu wanaagsan ee ay dib ugu heli karaan awoodda.

Senator-ka bidixda ah Bernie Sanders, oo laba jeer u tartamay musharraxnimada madaxweynenimada ee Dimoqraadiga, ayaa sidoo kale dhaleeceeyay siyaasadda aqoonsiga wuxuuna xisbiga ku eedeeyay inay ka tageen codbixiyayaashii shaqaalaha ahaa.

Dhinaca kale, qaar ka mid ah Dimoqraadiga dhexdhexaadka ah ayaa ku dooday in loolanka lagu qanciyo codbixiyayaasha uu ka sii ballaaran yahay dhaqaalaha iyo soo galootiga. Waxay tilmaamayaan sida ololaha Trump uu sidoo kale u adeegsaday farriin dhaqan ah si uu u kala qaybiyo isbahaysiga Dimoqraadiga."

"Meelaha ay Jamhuurigu bartilmaameedsadeen doorashada sanadkan waxaa ka mid ahaa baaqyada lagu doonayay in maalgelinta laga leexiyo ciidamada booliska, in la joojiyo dembi ka dhigista dadka aan sharciga lahayn ee xadka ka gudba iyo dambiyada yar-yar sida xatooyada dukaamada, iyo in la bixiyo ilaalin dheeraad ah oo loogu talagalay dadka Maraykanka ah ee jinsiga badalaya.

Qodobadan ayaa intooda badan soo shaac baxay kadib dilkii George Floyd ee 2020 iyo kororka dhaqdhaqaaqa Black Lives Matter, iyo dadaallada kale ee lagu horumarinayo caddaaladda bulshada iyo lagu aqoonsanayo taariikhda mugdiga ah ee Maraykanka.

Si kastaba ha ahaatee, dhowr sano gudahood, qaar ka mid ah mowqifyadaas waxay caqabad ku noqdeen Dimoqraadiga markay isku dayayeen inay kasbadaan codbixiyayaasha la qancin karo oo ay ka hortagaan kala qaybsanaanta isbahaysigooda. Harris, tusaale ahaan, waxay dib uga noqotay qaar ka mid ah mowqifyadii ay qaadatay markii ay markii ugu horreysay u tartameysay madaxweynenimada sanadkii 2019."

"Bishii ugu dambeysay ee ololaha doorashada madaxweynenimada, kooxda Trump waxay diiradda saareen taageeradii hore ee ku-xigeenka madaxweynaha ee ku saabsan isticmaalka canshuuraha dadweynaha ee lagu maalgeliyo qalliinno isbedel jinsi loogu sameeyo maxaabiista federaalka iyo muhaajiriinta la xiro.

Hal xayeysiis ayaa ku dhamaaday tuducan: 'Kamala waxay u taagan tahay they/them. Madaxweyne Trump wuxuu u taagan yahay adiga.'

Ololaha Trump wuxuu ku bixiyay in ka badan $21 milyan xayeysiisyada arrimaha dadka jinsiga badalaya intii lagu jiray qeybta hore ee bisha Oktoobar — qiyaastii saddex meelood meel qarashka xayeysiintooda oo dhan, taasoo labo jibaar ka badan xayeysiisyada ay ku bixiyeen soo galootiga iyo sicir bararka, sida lagu sheegay xog ay ururisay AdImpact.

Tani waa maalgelin uu olole sameynayo haddii uu hayo xog cad oo muujinaysa in xayeysiiska uu beddelayo fikradda dadweynaha.

Kadib guusha weyn ee Trump, Congressman Seth Moulton, oo ah siyaasi dhexdhexaad ka ah Massachusetts, ayaa sheegay in xisbigiisu u baahan yahay inuu dib uga fikiro habka uu uga jawaabayo arrimaha dhaqanka.

'Dimoqraadigu waxay waqti aad u badan ku bixiyaan sidii aysan qofna ugu xumaan doonin halkii ay si daacadnimo xun uga hadli lahaayeen caqabadaha ay wajahayaan dad badan oo Maraykan ah,' ayuu Moulton u sheegay New York Times. 'Waxaan leeyahay laba gabdhood oo yar, ma doonayo in garoonka lagu burburiyo ciyaartoy nin ah ama ahaa nin, laakiin sidii Dimoqraadi ahaan waxaa la iga doonayaa inaan ka cabsado inaan sidaas sheego.'

Dimoqraadiga horusocodka ah, dhinaca kale, waxay diideen tilmaantan, iyagoo ku doodaya in u doodista xuquuqda dadka laga tirada badan yahay ay had iyo jeer ahayd qiyamka xisbiga. Congressman John Moran ayaa ku qoray X isagoo ka jawaabaya: 'Waa inaad raadsataa shaqo kale haddii aad dooneyso inaad ka faa’iideysato guuldarro doorasho si aad ugu weerarto kuwa ugu nugul bulshada.'

Mike Madrid, oo ah xeeldheere siyaasadeed, wuxuu leeyahay aragti adag oo ku saabsan halka ay maanta mareyso isbahaysiga Dimoqraadiga.

‘Xisbiga Dimoqraadiga waxaa lagu dhisay isbahaysi aan cibaado lahayn oo ka dhexeeya shaqaalaha dadka midabka leh iyo dadka cadaanka ah ee hodanka ah ee ku dhaqanaya arrimaha dhaqanka,’ ayuu yiri Madrid. ‘Xiriirka kaliya ee isbahaysigaas isku haya wuxuu ahaa nacaybka Jamhuuriga.’

Markii xiriirkaas dabcay, ayuu yiri, xisbiga wuxuu u furnaa guuldarro."